Kuchni szwajcarskiej w liczbie pojedynczej nie ma. Kraj ma cztery regiony językowe, a każdy gotuje w stronę swojego dużego sąsiada: część niemieckojęzyczna sycąco, Romandia po francusku, Ticino po włosku, Grisons alpejsko. Wspólne dla wszystkich są ser, mleko i ziemniak.
Klasyki
- Fondue moitié-moitié — pół gruyère, pół vacherin, z białym winem i kirschem. Potrawa zimowa; latem podają ją tylko lokale turystyczne. Licz 28-40 franków od osoby
- Raclette — stopiony ser na ziemniakach, z korniszonami i cebulkami. Pochodzi z Valais
- Rösti — starte ziemniaki podsmażone na patelni, pierwotnie chłopskie śniadanie. Granica językowa, Röstigraben, wzięła od nich nazwę
- Cielęcina po zurychsku — w sosie śmietanowym, podawana z rösti
- Bündnerfleisch — wołowina suszona powietrzem z Grisons, krojona na papier
- Papet vaudois — pory z ziemniakami i kiełbasą kapuścianą, danie narodowe kantonu Vaud
- Capuns i pizzoccheri z Grisons, polenta i risotto z Ticino
- Läckerli z Bazylei, tort z Zugu i tort orzechowy z Engadyny na słodko
Ser, poważnie
Szwajcaria produkuje około 450 odmian. Najważniejsze z chronioną nazwą: gruyère (bez dziur, wbrew obiegowej opinii), emmentaler (z dziurami), appenzeller myty w solance ziołowej, twardy sbrinz oraz tête de moine, który struga się w rozetki żyrolką. Serowarnie można zwiedzać — Gruyères i Emmental mają zakłady pokazowe ze sprzedażą.
Czekolada
Tu wynaleziono czekoladę mleczną w 1875 roku (Daniel Peter, z mlekiem w proszku Henriego Nestlégo) i konszowanie w 1879, które czyni ją aksamitną (Rodolphe Lindt). Spożycie wynosi około dziesięciu kilogramów na osobę rocznie. Kupuj w confiserie, nie na lotnisku.
Regiony w jednym zdaniu
- Część niemieckojęzyczna: rösti, kiełbasy, cielęcina, piwo
- Romandia: fondue, papet, filety z okonia z Jeziora Genewskiego, wina z Lavaux i Valais
- Ticino: polenta, risotto, kasztany, merlot — jedzone w grotto, kamiennym domu w lesie
- Grisons: Bündnerfleisch, capuns, pizzoccheri, tort orzechowy
Wina, których prawie nikt nie zna
Szwajcaria niemal nie eksportuje wina — około 98 procent wypija się na miejscu. Dlatego za granicą jest nieznane. Spróbuj chasselas z Lavaux, petite arvine i cornalin z Valais oraz merlota z Ticino.
Ile to kosztuje i jak zapłacić mniej
- Danie główne w restauracji: 25-45 franków. Fondue 28-40
- Menu obiadowe to cała sztuczka: 18-25 franków za zupę albo sałatkę i drugie danie, w tych samych lokalach, które wieczorem liczą dwa razy tyle
- Piwo 5-8 franków, kawa 4-5, woda mineralna 4-6
- Woda z kranu jest doskonała, a w miastach pije się z fontann, o ile nie ma tabliczki kein Trinkwasser
- Migros i Coop mają tanie samoobsługowe restauracje; danie na wynos od rzeźnika albo piekarza kosztuje 8-15 franków
- Obsługa jest w cenie. Zaokrąglenie wystarcza, nikt nie oczekuje więcej